سیّدحسین‌ابن‌ابوالقاسم‌جعفر (نسخۀ تازه)

سیّدحسین‌ابن‌ابوالقاسم‌جعفر (درگذشته در خوانسار: 1191 ه.ق)*

Sayyid Ḥusayn b. Abū’l-Qāsim Ǧaʿfar (-1191 AH, died in Khānsār)

نسخۀ PDF (eBook)
Go to Google Drive

 

مقبرۀ سیّدحسین در پشت بازاربالا (سال‌های سی شمسی)

Shrine of Sayyid Ḥusayn b. Abū’l-Qāsim Ǧaʿfar (died 1190 AH)

Photo Courtesy of Najafizadeh.org

سّیدحسین‌ابن‌ابوالقاسم‌جعفر

سیّدحسین، که در خوانسار به دنیا آمده، نوآموزی را با پدرش سیّدابوالقاسم‌جعفر و شیخ‌محمّدصادق‌ عبدالفتّاح تنکابنی آغاز می‌کند و سال‌ها بعد به صوابدید همان دو به عتبات می‌رود و به تحصیل ادامه می‌دهد. آوازۀ نبوغ و فصاحت و حسن‌خطّ او به همگان می‌رسد، تا جایی که او دیگر در طراز اکابر علمای زمان خود به حساب می‌آید. با آقاباقر بهبهانی (1117-1205 ه.ق) مراوده دارد و میرزای‌قمی[1] و سیّدمهدی بحرالعلوم (1155 – 1212) هم از شاگردانش به شمار می‌آیند. سرانجام به زادگاهش بازمی‌گردد، امّا این بار از زندگی گسترده دوری می‌کند و به امامت جمعه در مسجد چهارراه،[2] بسنده می‌کند و نوشتن را پیشۀ خود. او زاهدی متعبّد است و به ترک خوانسار رغبتی ندارد، و همین امر سبب می‌شود تا شهرتی در دیگر بلاد نیابد، امّا از آقاباقر بهبهانی نقل است که او آقاسیّدحسین‌ خوانساری و آقاسیّدحسین‌ قزوینی را شایستۀ مرجعیّت تقلید می‌دانسته و جز آن دو کس دیگری را در ایران سراغ نداشته؛ و به گفتۀ سیّدبحرالعلوم، پدر سیّدحسین، میرسیّدابوالقاسم‌جعفر، در حجراسماعیل از خداوند درخواست فرموده که علم و اجتهاد از میان فرزندانش تا ظهور حضرت قائم (ع) بیرون نرود. تألیفات سیّدحسین متعدّد است.[3] او دو فرزند هم در سلسلۀ علما دارد: سیّدابوالقاسم[4] و سیّدحسن، که اوّلی جدّ صاحب روضات است و دومی نیای میرمحمّدصادق (بنگرید به: عمارت میرمحمّدصادق). سیّدحسین در سال ۱۱۹۱ قمری (هشتم ماه رجب) در خوانسار درمی‌گذرد و در قبرستان پشت بازاربالا[5] مدفون و بر مزارش بقعه‌ای آجری برپا می‌شود.

اندکی بیش از پنجاه‌سال بعد[6] در نزدیکی مقبرۀ او عمارت میرمحمّدصادق در محلّۀ رئیسان بنا می‌شود. ساکنین محلّۀ نوبنیان از فرزندان او محسوب می‌شوند،[7] و برخی از آنها نیز گاه با واسطۀ چند پدر[8] در کنار او می‌آرمند که آخرین آن‌ها از سلسلۀ علما سیّدمحمّدحسن است:

سیّدمحمّدحسن‌ابن‌سیّدمحمّدابن‌میرمحمّدصادق‌ابن‌سیّدمهدی،و دو برادر او: سیّد‌محمّدحسین‌ابن‌سیّدمحمّدابن‌میرمحمّدصادق‌ابن‌سیّدمهدی، و سیّدمحمّدصادق‌ابن‌سیّدمحمّدابن‌میرمحمّدصادق‌ابن‌سیّدمهدی،[9]

سیّدابوتراب خوانساری نجفی (1271- 1346 ه.ق)

Image of Sayyid Abū Turāb Ḫwānsārī Naǧafī (dated Shawwal 1323 AH, 1905 AD)

Photo Courtesy of Najafizadeh.org (copyrighted)

که همگی نزد دایی خود، سیّدابوتراب خوانساری نجفی، یا:

سیّدابوتراب‌بن‌ابوالقاسم‌بن‌سیّدمهدی‌بن‌سیّدحسن‌بن‌سیّدحسین ا‌بن‌ابوالقاسم‌جعفر، در نجف، مسمّی به نجف-ی-ز-ا-د-ه، درس خوانده‌اند (= شاگردان و مجازین)، و از علمای خوانسار در سال‌های ۱۳۰۰ شمسی و پیش از آن‌اند. به‌ویژه سیّدمحمّدحسین، که در جوانی درگذشته است (۱۳۲8 قمری، مدفون در کربلا)، عالمی بنام و دارای تألیفات متعدّد است.

تصویر تازه‌یافت سیدّمحمّدحسن و سیّدمحمّدحسین نجفی‌زاده (ازچپ به‌راست، نجف، سال‌های 1280 شمسی)

Sayyid Muḥammad Ḥasan, Sayyid Muḥammad Ḥusayn Naǧafīzādih (Najaf, circa 1280 Shamsi, Copyright owner: Najafizadeh.org)

سیّدمحمّد‌حسن الموسوی الخوانساری مقدّمه‌ای بر کتاب سبیل‌الرشاد فی شرح نجاهالعباد، تألیف سیّدابوتراب خوانساری نجفی نوشته که خود شرحی بر کتاب صاحب جواهر است، و آن را در سال 1332 قمری در طهران منتشر کرده است.

آنچه در زیر آمده، تصویری از همان دست‌نوشته است:

تصویر مقدّمۀ محمّدحسن الموسوی الخوانساری، ابن السیّد العلّامه السیّد محمّد[10] بر سبیل‌الرشاد فی شرح نجاهالعباد، تألیف سیّدابوتراب موسوی نجفی

Foreword by Sayyid Muḥammad Ḥasan Mūsawī Khānsārī (Naǧafīzādih) to Sabīl al-Raŝād fī Šarh̲ al-Niǧāt al-ʿIbād

بازنویسی این دست‌نوشته و برگردان فارسی آن چنین است:

مقدّمۀ عربی سیّدمحمّدحسن موسوی خوانساری (نجفی‌زاده)،  بر «نجاه‌العباد»

Foreword by Sayyid Muḥammad Ḥasan Mūsawī Khānsārī (Naǧafīzādih) to Sabīl al-Raŝād fī Šarh̲ al-Niǧāt al-ʿIbād

فِی تَرْجَمَهِ الْمُصَن‍ِّفِ مُدَّ ظِلُّهُ العٰالِی

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِیمِ

اَلْحَمْدُ للهِ خٰالِقِ الْعِبٰادِ وَسٰاطِحِ الْمِهٰادِ وَرٰازِقِ الْأَنٰامِ فِی کُلِّ نٰادٍ وَالصَّلٰوهُ وَالسَّلٰمُ عَلىٰ أدِلّٰاءِ الرَّشٰادِ وَعَلٰائِمِ الْهُدىٰ وَالسِّدٰادِ مُحَمَّدٍ الْمَبْعُوثِ عَلىٰ قٰاطِبَهِ النّٰاسِ مِنْ کُلِّ وٰادٍ وَأَهْلِ بَیْتِهِ أُمَنٰاءِ الَّرَّحْمٰنِ وَشُفَعٰاءِ الْإنْسِ وَالْجٰانِّ فِی الْمَبْدَءِ وَالْمَعٰادِ وَبَعْدُ فَیَقُولُ الْحَقِیرُ الْفَقِیرُ إلَى اللهِ الْغَنِیِّ ابْنُ السَّیِّدِ الْعَلّامَهِ السَّیِّدِ مُحَمَّدٍ مُحَمَّدْ حَسَنُ الْمُوسَوِی الْخوٰانْسٰارِی عَفَى اللهُ عَنْ جَرٰائِمِهِ وَآثٰامِهِ وَأَیَّدَهُ اللهُ بِطٰاعَتِهِ فِی قَصِیرِ أَیّٰامِهِ قَدْ سَئَلَنِی بَعْضُ اْلأَحِبّٰاءِ مِمَّنْ لاٰ یَسَعُنِی مُخٰالَفَتُهُ وَلاٰ یُمْکِنُنِی مُمٰاطَلَتُهُ أَنْ أَذْکُرَ نُبَذًا مِنْ أَحْوٰالِ صٰاحِبِ هٰذَا الْکِتٰابِ مِنْ غَیْرِ إِیجٰازٍ وَإِطْنٰابٍ لِیَکُونَ النّٰاظِرُ فِیهِ عَلىٰ بَصِیرَهٍ فَأَجَبْتُهُ شُکْرًا للهِ تَعٰالىٰ لِجَزِیلِ الْآلاٰءِ مَعَ ضِیقِ المَجٰالِ مُتَوَکِّلاً عَلَى اللهِ الْمُتَعٰالِ وَهُوَ حَسْبِی فِی کُلِّ حٰالٍ فَأَقُولُ إِنَّ الْکِتٰابَ الْمُسْتَطٰابَ الْمُسَمّىٰ بِنَجٰاهِ الْعِبٰادِ مِنْ جُمْلَهِ مُصَنَّفٰاتِ الْإِمٰامِ الْهُمٰامِ کَشّٰافِ دَقٰایِقِ شَرٰایِعِ الإِسْلاٰمِ بِجَوٰاهِرِ الْکَلاٰمِ وَمُعْضَلاٰتِ مَسٰائِلِ الْحَلاٰلِ وَالْحَرٰامِ بِمٰا لاٰ یُوجَدُ وَلَمْ یُعْهَدْ مِنْ فُقَهٰاءِ الأَعْلاٰمِ الْعٰالِمِ الْعَلیِمِ الْعَلاّٰمِ وَالْکٰامِلِ الْفَهِیمِ الْقَمْقٰامِ وٰارِثِ الْأَنْبِیٰاءِ وَالْمُرْسَلِینَ وَحٰامِلِ عُلُومِ أَئِمَّهِ الطّٰاهِرِینَ الشَّیْخِ الْفَقِیهِ الْمٰاهِرِ الْوٰاقِرِ وَالسَّحٰابِ الْمٰاطِرِ وَالْیَمِّ الزّٰاخِرِ وَالصَّمْصٰامِ الْبٰاهِرِ الشَّیْخِ مُحَمَّدْ حَسَنَ بْنِ الشَّیْخِ بٰاقِرِ الْمُتَوَفّىٰ سَنَهَ سِتٍ وَسِتّیِنَ بَعْدَ الْمِائَتَیْنِ وَالأَلْفِ أَفٰاضَ اللهُ عَلىٰ تُرْبَتِهِ سِجٰالَ رَحْمَتِهِ کٰانَ مِنْ جُمْلَهِ الرَّسٰائِلِ الْعَمَلِیَّهِ الَّتِی عَلَیْهٰا تَدُورُ رَحَىٰ أَعْمٰالِ الْمُکَلَّفِینَ فِی مَسٰائِلِ الطّهٰارَهِ وَالصَّلوٰهِ جٰارِیَهً مَجْرَى الْمُتُونِ الْمُشْکِلَهِ الْفِقْهِیَّهِ بَلْ کُلُّ مٰا بَرَزَ مِنْ قَلَمِهِ الشَّرِیفِ وَظَهَرَ فِی دٰائِرَهِ التَّصْنِیفِ دُسْتُورًا لِلْمُقَلِّدِینَ مِنَ النِّسٰاءِ وَالرِّجٰالِ الْمُؤْمِنِینَ مِثْلَ مٰا کَتَبَهُ فِی الدِّمٰاءِ الثَّلٰثَهِ وَالصِّیٰامِ وَالِاعْتِکافِ وَأَحْکٰامِ الْأَمْوٰاتِ وَالزَّکَوٰاتِ وَالأَخْمَاسِ وَالْمَوٰارِیثِ کُلُّهٰا سُمِّیَتْ بِاسْمِ هٰذِهِ الرِّسٰالَهِ لِمٰا وَقَعَ لَهٰا مِنَ الْعَظَمَهِ وَالْجَلاٰلَهِ وَأَنَّهٰا فِی غٰایَهِ الْإِشْکٰالِ وَنِهٰایَهِ الْإعْضٰالِ حَتّىٰ أَنَّ أَعٰاظِمِ الْمُجْتَهِدِینَ یُمْتَحِنُونَ بِحَلِّ عِبٰارٰاتِهٰا بَلْ یَقِفُونَ دُونَ رُمُوزِهٰا وَإشٰارٰاتِهٰا وَلِذَا اعْتَنَىٰ بِهٰا الرَّئِیسٰانِ الْمُتَأَخِّرٰانِ شَیْخُنَا الْإِمٰامُ الْأَعْظَمُ وَسَیِّدُنَا الْأَجَلُّ الْأَکْرَمُ وَجُلٌّ مَنْ کٰانَ مَرْجَعًا لِلْأَنٰامِ فِی هٰذِهِ الْأَیّٰامِ ضٰاعَفَ اللهُ أُجُورَهُمْ فِی الْبَدْوِ وَالْخِتٰامِ فَکَتَبُوا عَلَیْهٰا حَوٰاشِیَ رَزِینَهً وَفَتَاوَى مَتِینَهً وَأَظُنُّ أَنَّ هٰذِهِ الرِّسٰالَهَ صٰارَتْ مِنَ النُّصُوصِ الصَّرِیحَهِ نٰاسِخَهً لِلْمُتُونِ الْمُتَقَدِّمَهِ بٰاقِیَهً بِبَقٰاءِ الدَّهْرِ وَرٰاسِخَهً فِی قُلُوبِ أَهْلِ الْفَضْلِ إلىٰ قِیٰامِ إِمٰامِ الْعَصْرِ فَإِنَّ فِیهٰا حَیٰوهُ الْأَبَدِیَّهِ لِأَهْلِ الْمِلَّهِ الْحَقَّهِ مٰادٰامَ کَلِمَهُ الْإِسْلٰامِ عٰالِیَهً وَالسُّنَّهُ الْعٰادِلَهُ بٰاقِیَهً وَلِذٰلِکَ رَجَّحَتْ فِی مِیزٰانِ الْأَعْمٰالِ مِدٰادَ الْعُلَمٰاءِ عَلىٰ دِمٰاءِ الشُّهَدٰاءِ فَإِنَّ الشُّهَدٰاءَ أَحْیٰاءٌ عِنْد رَبِّهِمْ بِأَعْیٰانِهِمْ وَالْعُلَمٰاءُ بٰاعِثٌ لِإِحْیٰاءِ فِئٰامٍ مِنَ الْخَلاٰیِقِ بِاتِّبٰاعِ الشَّرْعِ بِبَرَکَهِ مِدٰادِهِمْ وَعَلَى الْجُمْلَهِ هٰذِهِ الرِّسٰالَهُ الشَّرِیفَهُ مَعَ الْحَوٰاشِی الْمُنَیَّفَهِ کٰانَتْ کَالدُّرَّهِ الْغَیْرِ الْمَثْقُوبَهِ لَمْ یَتَصَدِّ أَحَدٌ مِنَ الْأَعْلٰامِ بِشَرحِهٰا بِطَرْزِ الِاسْتِدْلاٰلِ کَمٰا یَنْبَغِی بِجَلاٰلَهِ شَأْنِهٰا وَرَزٰانَهِ أَمْرِهٰا إِلىٰ أَنْ نَهَضَ بِإِقْدٰامِ هٰذَا الْأَمْرِ الْمُهِمِّ جَنٰابُ خٰالِی وَابْنِ عَمِّ أَبِی السَّیِّدُ السَّنَدُ الْمُطٰاعُ الْکَرِیمُ وَالأَیِّدُ الْمَنّٰاعُ الْحَلِیمُ عَلّامَهُ الْعُلَمٰاءِ وَفَهّٰامَهُ الْفُقَهٰاءِ حٰامِلُ عَرْشِ التَّحْقیقِ رٰافِعُ لِوٰاءِ التَدْقِیقِ سَمٰاءُ الْعِلْمِ وَضِیاؤُهُ وَسَنٰاءُ المَجْدِ وَالشَرَفِ وَبِهاؤُهُ شَمْسُ الْکَمٰالِ وَبَدْرُهُ وَرَوْضُ الْجَمالِ وَزَهْرُهُ بَحْرُ الفَضْلِ وَسٰاحِلُهُ وَنَهْرُ الْفِقْهِ وَمَراحِلُهُ وٰاحِدُ الدَهْرِ وَوَحِیدُهُ وَعِمادُ العَصْرِ وَعَمِیدُهُ مَنْشَأُ الفَصاحَهِ وَمَوْلِدُهٰا وَمَصْدَرُ البَلاغَهِ وَمَوْرِدُها غَوْثُ الْمَذْهَبِ وَالمِلَّهِ وَالمُسْلِمِیْنَ وَغِیاثُ الدُنْیٰا وَالدِیِّنِ حُجَّهٌ فِی تِلْکَ الأَواخِرِ الشَیْخُ مُحَمَّدْ حَسَنُ المائِن صاحِبُ الجَواهِرِ بِطُرُقِهِ المُسَلْسَلَهِ إِلَىٰ أَعْضٰادِ المَلَّهِ وَحَمَلَهِ الکِتٰابِ وَالسُنَّهِ الْمَشْرُوحَهِ فِی کُتُبِ الإِجٰازٰاتِ وَأَرْبٰابِ الدِّرٰایٰاتِ وَمُصَنَّفٰاتِهِمِ الْکَثِیرَهِ فِی فُنُونِ العُلُومِ الوَفِیرَهِ وَجَنابُ الْمُسْتَجِیزِ کٰانَ أَخِی مِنَ الأَبِ وَالأُمِّ وَأَصْغَرَ مِنِّی بِسَنَتَیْنِ وَکٰانَ مِن أجِلّاءِ عُلَماءِ عَصْرِنٰا وَفُقَهٰاءِ دَهْرِنٰا تُوَفِّیَ رَحْمَهُ اللّٰهِ عَلَیْهِ فِی لَیْلَهِ العٰاشُورِ وَکَآن أَیْضاً وِلادَتهُ فِی لَیْلَهِ العٰاشُورِ وَمُدَّهُ عُمْرِهِ الشَّرِیفِ إِحْدَى وَثَلاثِیْنَ سَنَهً وَأَبْدَعُ بَدِیعِ هٰذِهِ الأَزْمِنَهِ فِی رَضِیعِ الأَدَبِ وَالْفَهْمِ فِی تٰارِیخِ هٰذِهِ السَنَهِ بِهٰذَا المِصْرَعِ فِی تٰارِیخِ رَحْلَتِهِ (داد جان در کوی جانان روز عاشورا حسین) وَالحٰاصِلُ أَنَّ سِلْسِلَهَ جَنابِ المُجیزِ وَالمُسْتَجٍیزِ کٰانَت مِنْ بُیُوتٰاتِ العِلْمِ وَالمَعْرِفَهِ وَفِیهِمْ جُمْلَهٌ مِن الفُقَهاءِ الْکٰامِلِینَ وَالعُلَماءِ العامِلِینَ کَالسَیِّدِ الکَبِیرِ جَدِّهِمِ الأَعْلَىٰ المُشْتَهِرِ بَیْنَهُمْ بِالمِیرِ صٰاحِبِ المَنْظُومَهِ الخٰالِیَهِ عَنِ الأَلِفِ المَأْلُوفَهِ وَابْنِهِ الجَلِیلِ فَخْرِ المُحَقِّقِیْنَ الحاجِّ سَیِّدِ مُحَمَّدْ حُسَیْنَ صاحَبِ التَعْلِیقَهِ عَلَى الشَرْحِ اللُمْعَهِ وَبَعْضِ الشُرُوحِ عَلَى الأَدْعِیَهِ الجَلِیلَهِ وَنَوافِلِهُمٰا وَأَسْباطِهِمٰا الْکٰامِلِینَ المُصَنَّفِینَ فِی مَراتِبِ العُلُومِ والدِّرٰایاتِ کَالسَّیِّدِ المُحَقِّق صاحِبِ الرَّوْضٰاتِ وَأَخِیهُ العَلّامَهِ عَلَى الإِطْلاقِ صاحِبِ مَبانِی الأُصُولِ وَأَصُولُ آلِ الرَّسُولِ وَالسَیِّدِ المَهْدِیِّ المُهْتَدِی صاحِبِ الرِّسٰالَهِ فِی تَعْیِینِ أَبِی بَصِیرٍ مِن مُشْتَرَکاتِ الرِّجٰالِ وَالدِّرایَهِ وَسٰایِرِعُلَمٰاءِ الْأَعْلاٰمِ کَشارِحِ الدُرَّهِ أُعْلَى اللّٰهُ کَعْبَهُ وَمِنهُم والِدِیَ الْمٰاجِدُ السَّیِّدُ السَنَدُ الجَلِیلُ البَحْرُ المُحِیطُ وَالعَقْلُ البَسِیطُ الزّٰاهِدُ العَفِیفُ وَالعُنْصُرُ اللَطِیفُ خٰاتَمُ المُجْتَهِدِینَ وَأَعْلَمُ المُتَقَدِّمِینَ وَالمُتَأَخِّرِینَ المُؤَیَّدُ الْمُسَدَّدُ الْآقٰا سَیِّدْ مُحَمَّدٌ رَحِمَهُ اللّٰهُ تَعٰالىٰ ابْنُ السَّیِّدِ السَّنَدِ الفَقِیهِ الحٰاذِقِ السَّیِّدِ مُحَمَّدْ صادَقِ ابْنِ السَّیِّدِ السَنَدِ العَلّامَهِ السَّیِّدِ مَهْدِی صٰاحِبِ رِسٰالَهِ أَبِی بَصِیرٍ المُتَقَدِّمِ ذِکْرُهُ وَفِیهِم الجُمْعَهُ وَالجَماعَهُ وَبِتَوَجُّهِهِم قامَتْ دَعٰائِمُ الشَّرْعِ فِی هٰذِهِ الوِلٰایٰاتِ أَجْزَلَ اللّٰهُ بِرَّهُمْ وَشَرَحَ اللّٰهُ صَدْرَهُم وَقَدَّسَ اللّٰهُ أَسْرٰارَهُمْ وَأُلْحَقَهُمُ اللّٰهُ بِأَجْدادِهِمِ الطّاهِرِینَ فِی الدُنْیا وَالدِیّنِ وَالمَرْجُوُّ مِنْ فَیْضِ البٰارِی أنْ لٰا یَخْلُوَ هٰذَا البَیْتُ الجَلِیلُ مِنْ أُمَناءِ الوَحْیِ وَالتَنْزِیلِ وَجَعَلَ فَیَهِم عُلَماءً عامِلِینَ إِلَىٰ أنْ یَمْلَأَ الدُنْیٰا بِالعَدْلِ المُبیِنِ بِقِیامِ القٰائِمِ بِالحَقِّ خٰاتَمِ الأَوْصِیاءِ المَرْضِیِّینَ اللّٰهُمَّ عَجِّلْ فِی ظُهُورِهِ وَأَزِلْ غُبٰارَ الشِّرْکِ وَالذُلِّ عَنْ وُجُوهِ أَهْلِ الإِیمٰانِ بِوُجُودِهِ بِحَقِّهِ وَحُرْمَهِ آبائِهِ المَعْصُومِیْنَ آمِینَ یٰا رَبَّ العالِمِیْنَ وَلَقَدْ بَذَلَ الجُهْدَ وَجَدّ فِی الجِدِّ وَسَعَىٰ غایَهَ السَّعْیِ المَوْلَى الأَجَلُّ الأَسْعَدُ سَیِّدُنا العٰالِی الأَمْجَدُ مَعْدَنُ المَجْدِ وَمَنْبَعُ الفَضْلِ اَلعٰالِمُ الْمُعَظَّمُ الْمُؤْتَمَنُ (المیرزا سَیِّد حَسَن) ابْنُ الفَقِیهِ الأَوْحَدِ نادِرَهِ عَصْرِهِ الْمُبَرَّءِ مِن کُلِّ شَیْنٍ مَوْلیٰنٰا اَلسَّیِّدِ حُسَیْنِ الْخوٰانْسٰارِی عَطِرَ مَضْجَعُهُ الشَّرِیفُ بِأَمْرِ المُصَنِّفِ المُحَقِّقِ دامَ ظِلُّهُ فِی ٱِسْتِکْتابِهِ وَمُقابَلَتِهِ مَعَ نُسْخَهِ الأَصْلِ المُصَحَّحِ شَکَرَ اللّٰهُ سَعْیَهُ وَأُجْزَلَ مَثُوبَتَهُ وَأَعٰانَهُ بِالمُقابَلَهِ جَنابُ العٰالِمِ الفٰاضِلِ الکٰامِلِ زُبْدَهِ الواعِظِیْنَ وَنُخْبَهِ المُحَدِّثِیْنَ اَلْآقٰا مِیرْزٰا مُحَمَّدْ عَلِیّ بْنِ المَرْحُوم ِالحٰاجّ مُحَمَّدْ حُسَیْنَ الشَهِیرِ بِالعَطّارِ الخوٰانْسٰارِی وَتَصَدَّى بِطَبْعِهِ فِی دارِ الخِلافَهِ الطَّهْرانِ صانَها اللّٰهُ عَنْ الحِدْثانِ جَنابُ العَلّامِ الفَهّٰامِ الفٰاضِلِ القَمْقٰامِ زُبْدَهِ الأَغِرَّهِ وَالأَخْیارِ وَنُخْبَهِ الْأَجِلَّهِ وَالتُجّارِ (الْآقٰا مِیرْزٰا جَمٰال) ابْنِ جَنابِ الْعٰالِمِ العٰامِلِ الْکٰامِلِ عُمْدَهِ الأفٰاخِمِ وَالأَعْیٰانِ وَأُسْوَهِ الْأَعٰاظِمِ وَالأَرْکانِ تاٰجِ الْحٰاجِّ وَالنّٰاسِ (اَلْحٰاجِّ شَیْخْ مُحَمَّدْ حُسَیْنْ) الخوٰانْسٰارِیّ الإِصْفَهانِیّ شَکَرَ اللّٰهُ سَعْیَهُمٰا وَأُجْزَلَ مَثُوبَتَهُمٰا فِی دارِ الطِّباعَهِ أستادِ الْمٰاهِرِ فِی الطَبْعِ آقٰا مِیرْزٰا عَلِیّ أَصْغَرَ طَهْرٰانِیَّ مُدِیرِ مَطْبَعَهِ المَرْوِیّ وَقَد دَخَلتْ بِالطَبْعِ فِی شَهْرِ رَبِیعٍ الثٰانِی مِن شُهُورِ سَنَهِ 1332 مِنَ الهِجْرَه ِالنَبَوِیَّهِ عَلَىٰ هاجِرِها آلافُ الثَّنٰاءِ وَالتَّحِیَّهِ. وَنَسْتَدْعِی مِمَّنْ یَقْرَءُ وَیَسْتَفِیدُ مِنَ المُؤْمِنِیْنَ عِبادِ الصالِحیْنَ وَأُولُو العِلْمِ وَالأَلْبٰابِ خٰاصَّهً أنْ تَذَکَّرَنٰا بِدُعٰاءِ الْخَیْرِ.

الحَواشی

إعْلاٰنٌ

لاٰزِمٌ إظْهٰارُهُ مِن طَرَفِ مَخْزَنِ الصُحُفِ الإِلٰهِیَّهِ وَمَجْمَعِ الکُتُبِ الإِسْلامِیَّهِ المَعْرُوفِ بِکِتابْخانَه إِیرانْ صانَها اللّٰهُ عَنْ الحِدْثانِ إِنَّ کُلَّ کِتٰابٍ أُوْ رِسٰالَهٍ طُبِعَ فِی المَذْهَبِ الاثنىٰ عَشَرِیِّ یُوجَدُ عِنْدَنٰا وَمِنَ الکُتُبِ المَقْبُولَهِ المَطْبُوعَهِ فِی عَصْرِنا هٰذا .

  1. مُسْتَنَدُ الشِّیعَهِ للمُحَقِّق النّراقِی أُعْلَى اللّٰهُ مَقامَهُ
  2. تَذَکُّرُ الفُقَهاءِ لِلعَلامَهِ الحِلِّیِّ أُعْلَى اللّٰهُ مَقامَهُ
  3. آیآت الأَحْکامِ لِلشَّیْخِ أَحْمَدَ الجَزائِرِیّ رَحْمَهُ اللّٰهِ عَلَیْهِ
  4. مَدارِکُ الأَحْکامِ لِلشَّیْخِ رَفِیعِ الجٰادِبِیّ مَحْشِّیٌ بِحَواشِی البَهْبَهانِیّ رَحْمَهُ اللّٰهِ عَلَیهِمٰا
  5. جامِعُ الشَّتٰاتِ لِلمُحَقَّقِ القُمِّیِّ رَفَعَ اللّٰهُ دَرَجَتَهُ
  6. لَوامِعُ صٰاحِبْقَرٰانِیّ المُجَلَّدُ الأُوَّلُ شَرْحٌ مَبْسُوطٌ عَلَى مَنْ لٰا یَحْضُرُهُ الفَقِیهُ بِالفارِسِیَّهِ مِنَ الطَّهارَهِ إِلَى الحَجِّ یَلِیقُ أنْ یُرَىٰ مَنْ طَلَبَهُ وَجَدَهُ .
  7. کِتٰابُ المَکاسِبِ لِلشَّیْخِ مُرْتَضَىٰ الأَنْصارِیّ مَعَ المُلْحَقاتٍ وَالحَواشِی مِن المُتَأَخِّرِیْنَ أُنَارَ اللّٰهُ مَثویٰهُمْ
  8. کِتٰابُ الطَّهٰارَهِ لِلشَّیْخِ أَیْضاً
  9. کِتٰابُ جَواهِرِ الأَحْکٰامِ فِی شَرْحِ شَرایِعِ الإِسْلامِ لِلشَّیْخِ مُحَمَّدْ حَسَنْ رَحِمَهُ اللّٰهُ
  10. قَواعِدُ الأَحْکامِ لِلعَلاّمَهِ رَحِمَهُ اللّٰهُ
  11. قَوٰانِینُ الأُصُولِ
  12. رَوْضَهُ البَهِیَّهِ فِی شَرْحِ اللُمْعَهِ الدِمَشْقِیَّهِ
  13. شَرْحُ نَهْجِ البَلاغَهِ مِیرْزٰا مُحَمَّدْ باقِرِ اللاّهِیجِیّ اَلْمُشْتَهِر بِنُوّابٍ بِالفٰارِسِیَّهِ
  14. تَفْسِیرُ الفَیْضِ (ره) المَعْرُوفُ بِالصّٰافِی مَعَ الأَصْفىٰ فِی الطَّبْعِ

وَبِالجُمْلَهِ الکُتُبُ الرائِجَهُ المَعْمُولَهُ فِی الآیات وَالآثارِ وَالفِقْهِ وَأُصُولِهِ وَمُقَدَّماتِهِ لٰا تُعَدُّ وَلٰا تُحْصَىٰ مَوْجُودَهٌ مَنْ طَلَبَهُ فَقَدْ وَجَدَهُ.

مقدّمۀ فارسی سیّدمحمّدحسن موسوی خوانساری (نجفی‌زاده) بر«نجاه‌العباد»

Foreword by Sayyid Muḥammad Ḥasan Mūsawī Khānsārī (Naǧafīzādih) to Sabīl al-Raŝād fī Šarh̲ al-Niǧāt al-ʿIbād

در احوال مؤلّف مدّ‌ظلّه‌العالی

بسم​ اللّه‌الرّحمن‌الرّحیم

سپاس خداوندی را که آفریدگار بندگان و گسترانندۀ زمین و روزی‌دهندۀ انسان‌ها در هر جمعی است؛ و درود و سلام بر راهنمایان به راه درست و نشان‌های هدایت و استواری در این راه، محمّد، فرستاده بر عموم مردم از هر سرزمینی و اهل بیت و خاندان او که امانت‌​داران خدای رحمان و شفیعان انس و جن در دنیا و آخرت هستند.

حقیر نیازمند به خداوند بی‌نیاز، محمّدحسن موسوی خوانساری، که خداوند قلم عفو بر معاصی و گناهانش بکشد، و او را در این ایّام کوتاه عمرش با طاعت خود یاری کند، فرزند علّامه سیّدمحمد، می‌گوید که یکی از دوستان که من نمی‌توانم خلاف خواستۀ او عمل کنم و نمی‌توانم در تأمین خواسته‌اش درنگ روا بدارم، از من خواست که مختصری از احوال مؤلّف این کتاب، به​ طوری​که نه خیلی کوتاه و نه طولانی باشد، بیان کنم تا خوانندۀ آن آگاه و بینا باشد؛ من هم با همۀ امکانات اندکم با توکّل به خداوند متعال پذیرفتم و خدای بزرگ را بر نعمت​های فراوانش شکرگزارم و او درهرحال مرا کافی است.

ازاین​ رو، می‌گویم که کتاب نیکوی موسوم به «نجاهالعباد» ازجمله تألیفات امام بلندهمّت، کاشف احکام ریز و دقیق اسلام با گوهر سخن، گشایندۀ گره‌ها از مشکلات و مسائل حلال و حرام از آن نوع راه ​حلّ​ها که پیدا نمی‌شود و فقهای معروف به آن​ها نپرداخته‌اند، عالم بسیار دانا و آگاه، با کمال و فهم، بسیار بزرگوار و سرشار خیر و دانش، وارث پیامبران و فرستادگان خدا، دارای علوم و دانش​های ائمّۀ اطهار، شیخ فقیه چیره​دست باوقار، ابر باران​زای و دریای پربار، همچون شمشیر برّاق دارای عزم و ارادۀ آهنین و استوار، شیخ‌محمّد​حسن، فرزند شیخ​ باقر، درگذشته در سال 1266(ه.ق) که خداوند باران رحمتش را بر خاکش بباراند، می‌باشد؛ کتابی که ازجمله رساله‌های عملیّه‌ای است که اعمال مکلّفین در مسائل طهارت و نماز بر پایه و محور آن انجام می‌شود و در حکم متون سخت فقهی است، و بلکه هرآنچه از قلم آن بزرگوار تراوش کرده و به رشتۀ تحریر و تألیف درآمده برنامه و قانونی برای مقلّدین اعمّ از زنان و مردان مؤمن می‌باشد؛ همانند آنچه که در مورد خون​های سه‌گانه، روزه، اعتکاف، احکام مردگان، زکات‌، خمس‌، ارث و میراث ‌نوشته است که تماماً ذیل نام همین رساله آمده است؛ چرا که این رسالۀ بسیار عظیم و گسترده و بسیار دشوار و با نهایت پیچیدگی است، به​ طوری‌که حتّی بزرگ‌ترین مجتهدین را با فهمیدن عبارت​های آن امتحان می‌کنند و بلکه آن مجتهدین هم پشت رموز و اشارات این رساله می‌مانند. ازاین‌رو دو مجتهد متأخّر، یکی شیخ ما امام اعظم[11] و دیگری بزرگوارترین و گرامی‌ترین سیّد[12] و سرورمان و مراجع ​جلیل​القدر مردمان این روزگار، که خداوند اجر و پاداششان را در آغاز و انجام کار بیشتر و بیشتر بگرداند، آن را مورد توجّه قرار داده و حواشی مهمّ و ارزشمند و فتاوی قوی و استوار بر آن نوشتند و من گمان می‌کنم که این رساله از متون صریحی باشد که متون قدیم را نسخ کرده و این رساله برای همیشه باقی مانده و در ​دل‌های اهل فضیلت تا ظهور امام زمان رسوخ و ریشه می​یابد، زیرا در آن حیات ابدی برای امّت برحقّ تا هروقت که پیام اسلام، والا و فائق، و سنّت دادگرانه پابرجاست، نهفته است؛ و بدین​گونه این رساله در ترازوی اعمال، مرکّب علما را بر خون شهیدان برتری داده است، چرا که شهیدان به​طور عینی نزد پروردگارشان زنده​اند، ولی علما به برکت مرکّب خود برانگیزاننده برای احیای گروهی از مردمان هستند تا از شریعت پیروی کنند.

به‌طور‌کلّی این رسالۀ شریفه با حواشی اضافه‌شده، همچون گوهری ناب بوده که هیچ‌‌یک از مشاهیر اقدام به شرح آن با چیدن استدلال‌ها آن‌گونه که شایستۀ عظمت شأن و مقام و وزن و اعتبار آن باشد نکرده‌اند؛ تا اینکه جناب دایی این‌جانب و پسرعموی پدرم[13]، سرور و تکیه‌گاه و پیشوای بزرگوار، قاطع و نیرومند، دلیر و بردبار، علّامۀ علما، وفهمیده‌‌ترین فقیهان، صدرنشین تحقیق و پرچمدار تدقیق، آسمان دانش و پرتو آن، روشنایی شکوه و افتخار و درخشش آن، خورشید کمال و ماه تابان آن، گلستان زیبایی و شکوفۀ آن، دریای فضیلت و ساحل آن، رود جاری فقه و فقاهت و مراحل آن، یگانه و بی‌همتای روزگار، ستون و تکیه‌گاه زمانه، سرچشمه و زادگاه فصاحت، منبع و مدخل بلاغت، فریادرس مذهب و امّت و مسلمانان و پناه دنیا و دین و حجّتی در این زمانۀ اخیر، شیخ‌محمّد‌حسن، صاحب جواهر، کفیل یا سرشار دانش و اندیشه، با شجاعت براى انجام این امر مهم[14] برخاست با شیوۀ خاص خود که سوابق و زنجیره‌اش به ارکان دین و امّت و حاملان کتاب و سنّت شرح‌یافته در اجازه‌نامه‌ها، و توسّط صاحبان درایت و آگاهی، و تألیفات زیادشان در انواع فراوان دانش‌ها می‌رسد. جناب اجازه یافته از ایشان، هم برادر تنی من و دو سال کوچک‌تر از من و از بزرگ‌ترین علمای عصر ما و فقهای روزگار ما بود، و آن که خدای رحمتش کند، در شب عاشورا درگذشت و تولّدش هم در شب عاشورا و مدّت عمر شریفش سی‌و‌یک سال بود، نوظهور و یگانه‌ترین این زمانه‌ها در دامان ادب و فهم که سال و تاریخ رحلتش در این مصرع[15] جمع شده است: «داد جان در کوی جانان روز عاشورا حسین». خلاصه اینکه جناب اجازۀ اجتهاد‌دهنده و اجازۀ اجتهاد‌گرفته در سلسلۀ خاندان دانش و سرفرازی و همگی اهل عمل و معرفت بودند که در میان آنان گروهی از فقیهان باکمال و علمای باعمل، مانند سیّدکبیر، جدّ اعلای معروف در نزد آنان به «میر»، صاحب کتاب «المنظومه الخالیه عن الألف المألوفه»[16] و فرزند گران‌قدر او، افتخار پژوهش‌گران حاج سیّدمحمّد‌حسین، صاحب تفسیر بر شرح لمعه و بعضی شرح‌ها بر دعاهای ارزشمند و دنباله‌ها و نوادگان آن دو هستند که افراد باکمال و دارای موقعیّت در درجات دانش‌ها و آگاهی‌ها می‌باشند، همانند سرور محقّق، صاحب کتاب «الروضات»، و برادرش که علّامۀ مطلق و صاحب کتاب «مبانی الآصول وآصول آل‌الرسول» و سیّدمهدی‌‌المهتدی، صاحب «الرساله فی تعیین أبی‌بصیر»، از مشترکات علم رجال و علم درایه و سایر علمای اعلام مانند شارح کتاب الدرّه که خداوند مقامش را عالی گرداند و ازجملۀ آن‌هاست پدر بزرگوارم جناب سیّد عالی‌مقام، تکیه‌گاه جلیل‌القدر، دریای موّاج، منبع عقل و خرد سرشار، زاهد پرهیزکار و فرد مهربان، خاتم یا نگین مجتهدان، داناترین در میان علمای قدیم و حال، برخوردار از یاری و تأیید و هدایت خدا، مرحوم آقاسیّدمحمّد، فرزند سرور و تکیه‌گاه و فقیه ماهر سیّدمحمّدصادق[17] فرزند سرور و تکیه‌گاه، علّامه سیّدمهدی، صاحب رسالۀ ابی‌بصیر، که پیش از این ذکر شد؛ همگی امامان جمعه و جماعت بودند که با نظر و توجّه آنان، ارکان و ستون‌های شریعت و احکام دین در این ولایت‌ها استوار ماند. خداوند خیر و نیکی باقی‌مانده از آنان را فزون‌تر سازد و به آنان قدرت و نیروی تحمّل و پایداری در بارگاهش را عطا کند و خاک مزارشان را مقدّس سازد و آنان را در دنیا و آخرت دنباله‌روی اجداد پاکشان قرار دهد. امیدوارم با الطاف بی‌پایان آفریدگار، این خاندان بزرگوار از امانت‌داران وحی و قرآن خالی نماند و در آنان علمای اهل عمل را قرار دهد تا آن زمان که دنیا را با ظهور قائم به‌حقّ، خاتم اوصیاء، که خشنودی خدا را با خود دارند پر از عدل و برابری آشکار سازد. خدایا ظهورش را هرچه زودتر محقّق کن و با وجودش غبار شرک و خواری را از چهرۀ اهل ایمان بزدای به‌حقّ او و به حرمت پدران معصومش آمین یا ربّ‌العالمین.

بزرگوارترین و سعادتمندترین آقا و مولا، سرور والامقام و سرفرازترین ما، معدن شکوه و بلندمرتبه‌گی، سرچشمۀ فضیلت، عالم بزرگ و معتمد میرزاسیّدحسن، فرزند فقیه یگانه‌، کم‌نظیر دورانش و مبرّا ازهر عیب و نقصی، مولا و آقای ما، سیّد‌حسین خوانساری، که مرقد شریفش معطّر باد، به دستور مؤلّف پژوهش‌گر، که سایه‌اش مستدام باد، سعی و کوشش وافر و نهایت تلاش خود را برای بازنویسی و مقابلۀ آن با نسخۀ تصحیح‌شدۀ اصلی به کار گرفت که خداوند تلاشش را موفّق کند و به او پاداش فراوان عطا فرماید و او را در مقابلۀ کتاب با جناب عالم فاضل باکمال، نمونۀ واعظان و نخبۀ حدیث‌گویان، آقامیرزامحمّدعلی، فرزند مرحوم حاج‌محمّدحسین، معروف به عطّار خوانساری یاری کند.

جناب علّامۀ سرشار فهم و فضیلت و دریای بی‌‌کران خیر و دانش، گزیدۀ چیره‌دستی و نیک‌خُلقی، نمونۀ نیکان و نخبۀ بزرگان و تاجران، آقامیرزاجمال، فرزند جناب عالم اهل عمل و کمال، بزرگ شخصیّت‌های والاقدر و صدرنشین، نمونه و اسوۀ بزرگان و ارکان و تاج‌ سر حجّاج و مردم، حاج‌شیخ‌محمّدحسین خوانساری اصفهانی چاپ آن را در دار الخلافۀ تهران – که خدا این شهر را از گزند حوادث نگه دارد – برعهده گرفت. خداوند تلاش هر دو را موفّق کند و پاداش و جزای خیر فراوان به آن دو عطا فرماید. چاپ این کتاب در چاپخانۀ استاد ماهر در چاپ، آقامیرزاعلی‌اصغر تهرانی، مدیر چاپخانۀ مروی انجام شد و در ماه ربیع‌الثانی سال 1332 از هجرت پیامبر، که هزاران درود و ستایش بر او باد به زیر چاپ رفت. از خوانندگان و استفاده‌کنندگان، یعنی مؤمنان و بندگان صالح و صاحبان علم و خرد می‌خواهیم که به‌طور خاص ما را با دعای خیر یاد کنند.

حواشی دست‌نوشته

حاشیۀ بالا: گوشۀ سمت چپ

آگهی

ازطرف مخزن صحیفه‌های الهی و مجمع کتاب‌های اسلامی، معروف به کتابخانۀ ایران، که خداوند آن را از گزند حوادث نگه دارد، لازم است اعلام کنیم که هر کتاب یا رساله، مرتبط با مذهب شیعۀ اثناعشری، چاپ‌شده، و نیز کتاب‌های مورد‌قبول و چاپ‌شده در این عصر ما، نزد ما موجود است.

حواشی سمت راست: به‌ترتیب از بالا به پایین و از راست به چپ:

  1. سند شیعه، محقّق نراقی که خدا مقامش را عالی کند!
  2. فقها در اینجا ازعلّامۀ حلّی (خدا مقامش را عالی کند!) یاد کرده اند.
  3. کتاب «آیات الاحکام»، مرحوم شیخ‌احمد جزائری
  4. کتاب «منازل الاحکام»، شیخ‌رفیع‌الجادبی که با حواشی مرحوم بهبهانی حاشیه‌نویسی شده است.
  5. کتاب «جامع الشتات»، محّقق قمی، که خدا درجه و مقامش را بالاتر ببرد!
  6. کتاب «لوامع صاحبقرانی»، جلد اوّل؛ شرح مفصّلی بر کتاب «من لایحضره الفقیه» به فارسی: از فصل طهارت تا فصل حجّ که شایستۀ دیدن است و هرکس دنبالش باشد آن را پیدا می کند.
  7. کتاب «المکاسب» شیخ‌مرتضی انصاری با ملحقّات و حواشی علمای متأخّر، که خداوند مرقدشان را منورکند!
  8. کتاب «الطهاره» که آن هم تألیف شیخ (شیخ‌مرتضی انصاری) است.
  9. کتاب «جواهرالاحکام فی شرح شرایع‌الاسلام»، تألیف مرحوم شیخ‌محمّدحسن.
  10. کتاب «قواعد الاحکام» مرحوم علّامه.
  11. کتاب «قوانین‌الاصول»
  12. کتاب «روضه البهیه فی شرح اللمعه الدمشقیه»
  13. شرح نهج‌البلاغۀ میرزامحمّدباقر لاهیجی، معروف به نوّاب، به زبان فارسی.
  14. تفسیر فیض[18] معروف به تفسیر«الصافی»، همراه با «الأصفی»[19] که زیر چاپ می باشد.

در مجموع، کتاب‌های رایج و معمول در تفسیر قرآن، حدیث، فقه و اصول و مقدّمات آن، بی‌شمار موجود است، هر کس دنبال این کتاب‌ها باشد، آن‌ها را می‌یابد.

سیّدمحمّدحسن‌ موسوی خوانساری (نجفی‌زاده) در پانزدهم دی‌ماه ۱۳۳۱ شمسی (هجدهم ربیع‌الثانی ۱۳۷۲قمری) درمی‌گذرد و در نزدیکی مقبرۀ سیّدحسین می‌آرمد. سنگ قبر او با خطّی خوش و بسیار زیبا نگاشته ‌شده است:

سیّدمحمّدحسن نجفی‌زاده (1294-1372 ه.ق)

متوفّی به‌تاریخ پانزدهم دی‌ماه 1331 شمسی، هجدهم ربیع‌الثانی 1372 قمری

Sayyid Muḥammad Ḥasan Naǧafīzādih (1256 – 1331 Shamsi,1877- 1953 AD)

سنگ‌نوشتۀ قبر سیّدمحمّدحسن نجفی‌زاده

 Sayyid Muḥammad Ḥasan Naǧafīzādih

Inscription on his Gravestone

هوالحیّ‌ الّذی لایموت

هذالمضجع‌الشریف و المرقدالمنیف للعالم‌الجلیل و الفاضل‌النّبیل محمّدحسن نجفی‌زاده ابن سیّدالعلّامه آقامیرزاسیّدمحمّد المتوطّن باالغرّی ابن میرمحمّدصادق امام‌جمعه و الجماعه ابن مولانا سیّدمهدی‌الکبیر ابن‌سیّدحسن‌‌بن‌‌سیّدحسین‌بن‌سیّدابوالقاسم المدفون به قودجان معروف به قبرآقا ابن حسین‌‌بن‌ قاسم‌بن‌محبّ‌ا‌لله‌ ابن‌مهدی‌بن‌زین‌العابدین‌بن‌ابراهیم‌بن‌کریم‌الدّین‌بن‌رکن‌الدّین‌بن‌سیّدزین‌الدّین‌بن‌سیّدصالح الشهیربالقصیر؛[20]ابن‌:

سّیدمحمّدبن‌محمودبن‌سیّدحسین‌‌بن‌حسن‌بن‌‌احمد‌بن‌‌ابراهیم‌بن‌‌سیّدالمجاهدعیسی‌بن‌‌حسن‌‌‌‌‌‌بن‌حسین‌بن‌یحیی‌‌بن ‌ابراهیم‌بن‌حسن‌بن‌عبدالله‌ابن‌الامام الهمام مولانا موسی‌بن‌جعفر علیهماالسّلام و کان وفاته فی یوم الثامن‌عشر من ربیع‌الثانی ۱۳۷۲ [21]

C:\Users\h. najafizadeh\AppData\Local\Microsoft\Windows\INetCache\Content.Word\Muhammad Hassan Najafizadeh half down.jpg C:\Users\h. najafizadeh\AppData\Local\Microsoft\Windows\INetCache\Content.Word\My grandfather half up2.png

سنگ قبر سیّدمحمّدحسن نجفی‌زاده (تصویر دست چپ نیمۀ بالای آن و دست راست نیمۀ پایین آن است)

Photo Courtesy of Dr. M. Kamrani, 2017

C:\Users\najafizadeh\AppData\Local\Microsoft\Windows\INetCache\Content.Word\7- سیّدمحمّدحسن نجفی زاده.jpg سنگ‌نوشتۀ سیّدمحمّدحسن نجفی‌زاده در نمای سراسری (شکستگی در میانۀ سنگ دیده می‌شود)

از زندگی سیّدمحمّدحسن نجفی‌زاده، در کسوت عالمی بزرگ و مورد تکریم که دارای اجازۀ اجتهاد و روایت از سیّدابوتراب خوانساری نجفی و از دیگر علما بزرگ است، برخی اشخاص کهن‌سال مطالب زیادی هنوز به‌خاطر دارند، و برخی نیز صحنه‌هایی را که خود شاهد بوده‌اند، ترسیم می‌کنند که بیشتر به خرق عادت و کشف و کرامات می‌ماند، و ما از ذکر آن‌ها خودداری می‌کنیم. به‌همین اندازه بسنده می‌کنیم که او در مقام روحانی‌ای متعبّد، زمین‌های زراعی بسیاری در منطقۀ فریدن، از جمله در روستای نهرخلج، منطقۀ زمین‌های پایین‌دست قنات گنجیله، و حصور، و به‌ویژه در شهر خوانسار، در محلّۀ چشمه‌آخوند، باغی بزرگ و امروزه معروف به باغ آقای نجفی، مشرف به خیابان اصلی شهر و با اندکی فاصله به سمت شمال در کنار پمپ بنزین کنونی، در اختیار داشت که عواید آنها را ذیل موقوفات سیّدمحمّدحسن نجفی زاده منحصراً به مصرف روضه و تعزیه (= نذری) در دهۀ اوّل محرّم هرسال می‌رساند. ترتیب آن، برگزاری روضه در مسجد رئیسان به مدّت ده‌روز، و تعزیه، به‌مدّت ده‌شب در منزل خود، یعنی در عمارت میرمحمّدصادق بود.

باغ آقای نجفی در چشمه‌آخوند (امتداد جنوب – شمال بعد از پمپ‌بنزین)

این مراسم در زمان حیاتش تا سال ۱۳۳۱ بدون وقفه و با اندکی تغییر در محلّ برگزاری تعزیه، در بنای غربی عمارت میرمحمّدصادق تا سال ۱۳۳۷ کاملاً رعایت می‌شد.

عمارت میرمحمّدصادق سبب می‌شود تا مقبرۀ سیّدحسین بار دیگر مرکز توجّه قرارگیرد، به‌ویژه آنکه بازاربالا هم در کنار آن است. این بازار در سال‌های۱۳۷۰ شمسی دستخوش تغییراتی می‌شود و مقبرۀ سیّدحسین‌ابن‌ابوالقاسم‌جعفر هم در پی آن ازنو و به شیوۀ امروزی بنا می‌شود.[22]

آرامگاه امروزی سیّدحسین (متوفّی به سال 1191 قمری) در ابتدای بازاربالا در محلّ پیشین

Reconstructed Shrine of Sayyid Ḥusayn b. Abū’l-Qāsim Ǧaʿfar (died 1191 AH)

Photo Courtesy of Najafizadeh.org

  1. میرزای‌قمی همسر خواهر سیّدحسین است (1150- 1231 ه.ق).

  2. اکنون مسجد جامع‌ خوانسار نامیده می‌شود.

  3. برخی از نوشته‌های او: حاشیه بر شرح لمعه و شرح زیارت عاشورا

  4. بنگرید به: اعیان‌الشیعه و مکارم‌الآثار

  5. قبرستان پشت بازاربالا یکی از مکان‌های تاریخی خوانسار است که در شرق بازاربالا و عمارت میرمحمّدصادق قرار دارد. بسیاری دیگر از بزرگان و مشاهیر خوانسار در این گورستان مدفون‌اند، از جمله سیّدمحمّدباقر مهدوی، فرزند عبدالحسین (1337 شمسی)، از فرزندان میرکبیر، حاج‌آخوند جلالی (۱۳۴۳ شمسی) و یا حکیم‌ایمانی ( ۱۳۴۴ قمری).

  6. تاریخ بنا سال ۱۲۵۴ قمری است (= باغ ارمی).

  7. به‌نقل از سیّدمحمّدحسن نجفی‌زاده و روضاتی، سیّداحمد. مناهج‌‌المعارف. تهران: چاپخانۀ حیدری، ۱۳۵۱

  8. از آن جمله‌اند: سیّدابوالقاسم‌ابن‌سیّدحسین، متوفّی به سال ۱۲۴۰قمری، جدّ صاحب روضات؛ سیّدجوادابن‌میرمحمّدصادق، متوفّی به سال ۱۳۰۵ قمری؛ سیّداسدالله‌ابن‌سیّدمحمّد، متوفّی به سال ۱۳۴۴ قمری (پدر سیّدمحمّدتقی خوانساری)؛

    سیّدمحمّدباقرابن‌سیّداسدالله‌ابن‌میرمحمّدصادق، متوفّی به سال ۱۳۶۴ قمری؛

    میرزامحمّدصادق‌ابن‌سیّدمهدی‌ابن‌میرمحمّدصادق، متوفّی به سال ۱۳۲۶ شمسی؛

    آغابیگم، بنت ‌سیّدمهدی‌ابن‌میرمحمّدصادق، ‌زوجۀ ‌سیّدمحمّدحسن ‌نجفی‌زاده، متوفّی‌ به ‌سال 1۳۴۸ ‌شمسی؛ ‌رقیّه‌سلطان، ‌بنت ‌سیّداسدالله‌ابن‌میرمحمّدصادق،‌ زوجۀ‌ سیّدمحمّدحسین ‌نجفی‌زاده، ‌متوفّی ‌به‌ سال ‌۱۳۴۲ ‌شمسی‌؛ و برخی دیگر.

  9. سیّدمحمّدصادق (مشهور به آقامجتهد)، که به سال‌های ۱۳۰۰ شمسی به اراک (سلطان‌آباد) مهاجرت کرده، خود در آن ناحیه عالمی بزرگ به‌شمار می‌آمده (مدفون در تخت‌فولاد اصفهان، متوفّی: پیش از ۱۳۲۰ شمسی؛ و همچنین بنگرید به نقباء‌البشر، صفحۀ ۸۷۶ )؛ در جلد دوم ضیاء الابصار فی ترجمه علماء خوانسار (سیّدمهدی ابن‌الرضا. قم: انصاریان، 1382)، صفحۀ 236، مسامحتاً نام او ذیل: سیّدصادق الاراکی الخوانساری آمده است که درست آن سیّدمحمّدصادق نجفی‌‌زاده است، چنانچه نام دیگر برادر او در جلد اوّل کتاب، صفحۀ 625، سیّدمحمّدحسن نجفی‌زاده ذکر شده است. نقل نام سیّدمحمّدحسین نجفی‌زاده (متولّد 1296 قمری) یکی دیگر از برادران (متوفّی به سال 1328 قمری = داد جان در کوی جانان روز عاشورا حسین) در جلد اوّل کتاب در صفحۀ 665 با اضافۀ موسوی درست است.

  10. و همچنین به نقل از روضاتی، سیّداحمد (مناهج‌المعارف، صفحۀ دویست مقدّمه): از علمای ساکن خوانسار بوده و در نجف نزد خالوی خود آقاسیّدابوتراب (السیّدابوتراب الخوانساری النجفی) تحصیل کرده و ایشان اجتهادش را تصدیق فرموده و او کسی است که در چاپ کتاب سبیل‌‌الرشاد خالوی خود کوشش کرده و در اوّل آن مقدّمه‌ای نوشته است.

  11. – شاید منظور شیخ‌محمّد‌حسن نجفی صاحب جواهر باشد (یادداشت بر نسخۀ فارسی).

  12. – شاید منظورسیّدابوالحسن اصفهانی باشد (یادداشت بر نسخۀ فارسی).

  13. سیّدابوتراب خوانساری نجفی (1271- 1346 ه.ق)

    به‌اشتباه تاریخ ذیل تصویر سیّدابوتراب خوانساری نجفی، در صفحۀ 35 کتاب پیشین ما: «چهار نوشته دربارۀ خوانسار»، شوّال 1323 قمری، تاریخ عکس‌برداری، به‌جای تاریخ فوت درج شده است (یادداشت بر نسخۀ فارسی).

  14. – شرح این رسالۀ نجاهالعباد

  15. – به فارسی و به‌حساب ابجد = 1327 (ه.ق) = 1287 شمسی

  16. – منظومۀ سه‌هزار بیتی، یا منظومۀ میمیّه، خالی از همزه و الف. بنگرید به صفحۀ نهم: ذیل زیرنویس 3

  17. بنیانگذار «عمارت میرمحمّدصادق»: صفحۀ 53 همین کتاب.

  18. – ملّامحسن فیض کاشانی

  19. – خلاصۀ «تفسیر الصافی» فیض کاشانی

  20. چنانچه در اینجا هم دیده می‌شود، سیّدابوالقاسم‌چعفر هم از فرزندان سیّدصالح‌الشهیر باالقصیر است.

  21. کتابت و حجّاری آقامیرزااحمد کتابچی. یادآوری می‌شود که زیباترین نگاشته‌ها در این قبرستان از آثار او و آقامیرزاحسین کتابچی Āqā Mīrzā Ḥusayn Kitābčī، دو هنرمند بزرگ خوانسار است. آقامیرزاحسین مردی کهن‌سال است که قادر به کار در حرفۀ خود نیست و در بازار دوراه اقامت دارد.(اشاره به سال 1391 شمسی است).

  22. همچنین در نظر داشیم مداخلی جداگانه به «سیّدمحمّدحسین نجفی‌زاده» و «سیّدمحمّدصادق نجفی‌زاده» اختصاص دهیم، آماده نبودن مستندات ما را عجالتاً از این کار بازداشت.

  23. ملاک درستی رسم الخط نوشته، همان نسخۀ PDF است. 
حسین نجفی‌زاده (نجفی زاده)، تهران ( شنبه ، 13 اردیبهشت ، 1399 )

© انتشار برگردان فارسی سیّدحسین‌ابن‌ابوالقاسم‌جعفر (نسخۀ تازه) به سیاقی که در این وبگاه آمده، بدون اجازۀ کتبی از www.najafizadeh.org ممنوع است.

   © Copyright  2012 - 2020  www.najafizadeh.org. All rights reserved.